Systemy rynnowe

Wstęp

Odwadnianie dachu przez system rynnowy ma zastosowanie głównie dla dachów stromych i polega na zbieraniu wody spływającej po połaci dachowej za pomocą podłużnych kanałów rynnowych. Woda ta kierowana jest następnie do pionów deszczowych, skąd może być dalej odprowadzana bezpośrednio na poziom terenu, lub do kanalizacji deszczowej podziemnej. Rynny mogą być montowane :

poniżej okapu dachu (tzw. rynny okapowe),
na gzymsie (rynny gzymsowe),
bezpośrednio na pokryciu dachowym, w pobliżu brzegu dachu (tzw. rynny leżące)
pomiędzy dwoma połaciami nachylonymi do wnętrza budynku (rynny koszowe).

Rys. Rodzaje rynien. a) okapowa, b) koszowa, c) gzymsowa, d) leżąca

Rodzaje rynien

Rynny wykonywane są z różnych materiałów, a także o różnych przekrojach, które decydują o wydajności (maksymalnej powierzchni odwadniania dachu). Zz względu na materiał rynny dzieli się na:

stalowe ocynkowane
tytanowo-cynkowe
miedziane
aluminiowe
stalowe wielowarstwowe
z tworzyw sztucznych, głównie PVC

Z uwagi na kształt rynny można dalej dzielić na półokrągłe, półeliptyczne, prostokątne (o szerszym dnie, a mniejszej wysokości), kwadratowe (o jednakowej szerokości i wysokości), trapezowe, gzymsowe o kształcie asymetrycznym.

Fot. Różne kształty rynien. U góry prostokątne i półokrągłe. U dołu po lewej – gzymsowa asymetryczna, po prawej – półeliptyczna.

Piony spustowe mają najczęściej przekrój okrągły, kwadratowy lub prostokątny.

Budowa systemy rynnowego

Podstawowymi elementami systemów odwodnienia dachu, oprócz rynien, są:
– rury spustowe
– elementy łączące (gumowe uszczelki, nity itp.)
– kształtki (kolanka, odpływy, tzw. mufy, łuki zewnętrzne i wewnętrzne montowane w narożnikach domów, łączniki i zaślepki)
– uchwyty do mocowania rynien (haki rynnowe zwane rynajzami)
– uchwyty do mocowania rur spustowych (obejmy)
– akcesoria (np. siatki narynnowe zatrzymujące zanieczyszczenia)

Wymiary

Systemy rynnowe produkowane są o różnych przekrojach, które decydują o maksymalnej powierzchni odwadnianego dachu. Ten ostatni parametr zależy nie tylko od przekroju rynny, ale też od usytuowania pionu spustowego. Pion (lej spustowy) może być położony na końcu dachu (w narożniku budynku), jak i na jego środku.

Rys. Przykładowa wydajność sytemu rynnowego BRYZA w zależności od położenia leja spustowego (źr. Cellfast sp.z.o.o.).

Generalnie nie ma typowych wymiarów rynien. Szerokość większości dostępnych modeli waha się od 75-190mm dla rynien półokrągłych i od 70-200mm dla rynien prostokątnych. Odsyłam w tym wypadku do katalogów producentów.

Montaż

Rynny produkowane są o długościach zwykle 3 lub 4m, choć zdarzają się też i rynny 2 metrowe. Łączenie ze sobą rynien tworzywowych umożliwiają systemowe łączniki z uszczelkami gumowymi. Rynny stalowe mogą być łączone obejmami z uszczelką, lub klejone specjalnymi klejami. Rynny ze stali ocynkowanej można dodatkowo lutować, przy czym jest to nierozłączny sposób łączenia. Każda firma produkująca system rynnowy dostarcza instrukcje montażowe, ze szczególnym uwzględnieniem dopuszczalnych odległości pomiędzy elementami mocującymi, jak rynajzy, czy uchwyty do pionów spustowych. Na stronie, w kolejnych artykułach zostaną scharakteryzowane wybrane systemy rynnowe z różnych materiałów.

Uwagi końcowe

Wszystkie systemy rynnowe wykazują wystarczającą wytrzymałość i sztywność przy zachowaniu zasad i warunków montażu producenta. Nawet prawidłowe zamocowanie systemu nie musi jednak gwarantować trwałości. Urwanie się rynny okapowej może być np. spowodowane niekorzystnym ukształtowaniem dachu. Dachy wysokie o dużym spadku i śliskiej nawierzchni bardzo szybko potrafią zrzucać nagromadzony śnieg w formie lawiny. Energia zwału jest bardzo duża i w całości zostaje skierowana na rynnę. Aby zapobiec temu zjawisku, należy każdorazowo rozważyć konieczność montażu na dachu płotków przeciwśnieżnych.

c.d.n.