Wstęp
Każdy komin spalający paliwo stałe, ciekłe lub gazowe ulega stopniowemu zanieczyszczeniu osadami. Najbardziej spektakularne powstają w kanałach dymowych, odprowadzających spaliny z kotłów na węgiel i drewno, gdzie na niemal całej długości kanału potrafi gromadzić się gruba warstwa sadzy sypkiej, lub szklistej (smolistej) inaczej zwanej kreozotem. Obie formy stanowią niespalone cząstki węgla i powodują spadek ciągu kominowego, a w skrajnym przypadku mogą być przyczyną jego pożaru. To ostatnie zjawisko jest bardzo niebezpieczne dla konstrukcji komina. Spalająca się sadza osiąga często temperaturę 1000-1200C i w krótkim czasie może wywołać spękania ścianek komina, aż do jego rozszczelnienia włącznie. Pożar komina każdorazowo wymaga wezwania straży pożarnej, a po jego ugaszeniu certyfikowanego kominiarza, który oceni stopień uszkodzeń. Aby do tak drastycznych sytuacji nie dopuścić, konieczne jest okresowe czyszczenie kanałów kominowych i spalinowych. W artykule przedstawiam aktualne przepisy prawne w tym zakresie i chemiczne, bezinwazyjne metody czyszczenia, które możemy przeprowadzić bez potrzeby wzywania specjalistycznej firmy.
Jak często należy czyścić komin?
Wymagana częstotliwość przeglądu kanału kominowego określa Art. 62 Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 z zm.). Zgodnie z powyższym, obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli okresowej, co najmniej raz w roku, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego instalacji gazowych oraz przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych). Taka okresowa kontrola przewodów kominowych może być przeprowadzona wyłącznie przez osobę z uprawnieniami mistrza kominiarskiego i należącą do Korporacji Kominiarzy Polskich lub przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane odpowiedniej specjalności. Jeśli przewody okażą się niedrożne albo uszkodzone, to właściciele i zarządcy budynku muszą je naprawić na własny koszt.
Teoretycznie brak takiego przeglądu może zakończyć się mandatem w wysokości 500zł, nałożonym przez powiatowego inspektora nadzoru budowlanego. W praktyce, przepis dotyczy budynków użyteczności publicznej i wielorodzinnych. W budynkach jednorodzinnych i zagrodowych mandatu nie dostaniemy, ale w przypadku pożaru brak przeglądu może skutkować niewypłaceniem odszkodowania przez ubezpieczyciela.
Sam przegląd poinformuje nas tylko o stanie komina i ewentualnej potrzebie jego wyczyszczenia, lub naprawy uszkodzonych elementów. Jak często takie czyszczenie należy wykonywać? Problem ten reguluje §34 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Zgodnie z nim:
- W obiektach w których odbywa się proces spalania paliwa stałego, ciekłego lub gazowego, usuwa się zanieczyszczenia z przewodów dymowych i spalinowych w okresach ich użytkowania 1) raz w miesiącu, od palenisk kuchni zbiorowego żywienia i usług gastronomicznych 2) raz na 3 miesiące, od palenisk opalanych paliwem stałym nie wymienionych w p. 1) 3) raz na 6 miesięcy, od palenisk na olej opałowy i gaz nie wymienionych w p. 1)
Czynności powyższe powinny wykonywać osoby posiadające uprawnienia kominiarskie, za wyjątkiem budynków jednorodzinnych, zagrodowych i letniskowych, w których czyszczeniem komina może zajmować się sam właściciel nieruchomości.
Jak widać z powyższego czyszczenie komina może być konieczne nawet 4 razy w roku (palenisko całoroczne).
Chemiczne czyszczenie komina
Usunięcie sadzy z przewodu kominowego najlepiej wykonać mechanicznymi urządzeniami (o tym napiszę w osobnym artykule). Koszt takiej usługi nie nie jest niski. Za czyszczenie i kontrolę komina w domku jednorodzinnym w zależności od regionu, stopnia skomplikowania, stanu dachu, itp. zapłacimy od 150-200zł. Jeśli potrzebujemy takiej usługi (łącznie z opinią kominiarską) na potrzeby ubezpieczenia domu, wydatek będzie niezbędny. Jeśli zależy nam jednak na bezpiecznym i wydajnym użytkowaniu paleniska przez cały sezon, a nie tylko po wizycie fachowca, warto pokusić się o dodatkową ochronę komina poprzez stosowanie czyszczenia chemicznego.
Na czym polega czyszczenie chemiczne?
Czyszczenie za pomocą chemii polega na stosowaniu w palenisku specjalnych preparatów w postaci sypkiej, lub stałej (brykiety) spalających się razem z paliwem, w wyniku czego dochodzi do wydzielania substancji aktywnych reagujących z sadzą i kreozolem. W składzie chemicznym proszków do czyszczenia przewodów kominowych znajdują się sole mineralne (np. siarczan miedzi, azotany, chlorki) które w wyniku działania wysokiej temperatury wydzielają gazy działające katalitycznie na sadzę i smołę, i wywołując jej dopalenie. W przypadku sadzy szklistej (smoły) reakcje chemiczne usuwają zawartą w niej wodę, smoła staje się krucha, traci przyczepność i opada na dno paleniska. Ogólnie mechanizm czyszczenia polega na obniżeniu temperatury spalania osadów, ich dopaleniu, zmniejszeniu przyczepności do komina i w konsekwencji usunięciu z jego powierzchni.
Czyszczenie chemiczne jest zalecane przez samych kominiarzy, bowiem ułatwia późniejsze czyszczenie mechaniczne. W kominach starszych, murowanych czyszczenie chemiczne potrafi nawet głębiej penetrować niż mechaniczne, docierając do najbardziej niedostępnych osadów. Podstawową jego zaletą jest jednak bezpieczeństwo użytkownika. Nie wymaga wchodzenia na dach.
Przegląd oferty rynkowej
Heat Fire Chimney Expert – proszek do czyszczenia kominka
Zawiera około 25 dawek czyszczących z wygodną miarką. Dawkowanie:
- 1-3 miarek dziennie przez 1 tydzień, jeśli komin nie był długo czyszczony
- 1 dawka na tydzień, przy bieżącej konserwacji
Sposób użycia – po rozpaleniu paleniska i wytworzeniu odpowiednio dużej ilości żaru, należy zmniejszyć ciąg i nasypać na żar dawkę proszku. Proszek wypala sie przez około 30 minut. Po tym czasie należy przywrócić normalny ciąg powietrza. Opakowanie zachowuje ważność przez 4 lata od daty produkcji. Cena – około 48 zł.
GEB – Propfeu
Proszek do czyszczenia kominków francuskiej formy GEB doskonale znanej polskim instalatorom sanitarnym ze świetnych past i żywic uszczelniających.
Pojemnik zawiera około 30 dawek białego proszku. Cena opakowania to około 24 zł. Proszek nadaje się do kotłów na węgiel, oraz pieców i kominków na drewno. Nie należy go natomiast stosować do czyszczenia przewodów spalinowych od kotłów gazowych i olejowych. Sposób użycia, dla kominków i kotłów na drewno:
- rozpalić palenisko i wytworzyć żar, a następnie przy wygasającym ogniu wsypać bezpośrednio na żar kilka miarek proszku
- wytworzony dym będzie wchodził w reakcję z sadzą i smołą w kanale spalinowym, proces ten będzie trwał nawet po wygaszeniu paleniska, po czym smoła staje się niepalna, krucha i opada na dno paleniska
Preparat Propfeu dostępny jest też w formie granulatu, w wygodnej torebce, jako jedna dawka. W tej formie wykorzystywany jest do czyszczenia palenisk kotłów na ekogroszek, pellet, czy zboże. Sposób użycia polega na wsypaniu zawartości torebki do zasobnika kotła w momencie, gdy zostaje w nim już niewielka ilość paliwa, wymieszania razem z paliwem zawartości, a następnie spalenia tak przygotowanej mieszanki. Produkt katalitycznie dopala osady sadzy i smoły.
W kotłach na pellet lub ziarna zbóż częstotliwość stosowania preparatu wynosi raz na 2-4 tygodni. W kotłach na ekogroszek należy powtarzać czynność po spaleniu około 350 kg paliwa. Cena za opakowanie o pojemności 1,5kg granulatu wynosi około 16zł.
HANSA – proszek do czyszczenia komina.
Opakowanie zawiera około 1kg kryształków aktywnych chemicznie, które spalając się razem z paliwem wywołują dym katalitycznie rozkładający osady sadzy i smoły.
Proszek polecany do czyszczenia:
- pieców i kotłów grzewczych,
- piecyków i kuchenek,
- kominów metalowych i murowanych,
- kominków otwartych i zamkniętych
- urządzeń na pellet.
Sposób aplikacji preparatu czyszczącego kominy:
Wsypać odpowiednią ilość miarek preparatu do urządzenia grzewczego przed rozpaleniem. - urządzenie do 25 kW: przy 10 pierwszych rozpaleniach – 1 miarka preparatu, następnie co 4/5 rozpalenie – 1 miarka
- urządzenie powyżej 25 kW: przy 10 pierwszych rozpaleniach – 2 miarki preparatu, następnie co 4/5 rozpalenie – 2 miarki
Cena za 1kg opakowania to około 49zł.
Firma HANSA posiada też w swojej ofercie jeszcze inny preparat – Polano do czyszczenia kominów.
Preparat wykonany jest w postaci jednego prostopadłościennego kawałka polana ze sprasowanych trocin i wosku z dodatkiem kryształów środka czyszczącego. Włożone razem z paliwem do kotła, czy kominka spala się przez okres około 2,5 godziny wydzielając dym, który katalitycznie dopala cząstki sadzy w kominie, wchodzi też w reakcję z kreozotem usuwając z niego wodę, przez co staje się kruchy i opada na dno paleniska. Proces czyszczenia trwa kilka dni. Sposób użycia: Wyjmij z pudełka polano. Nie otwieraj papierowego opakowania. Włóż produkt do komory grzewczej urządzenia bezpośrednio w ogień. Proces należy powtarzać co 30 dni. Cena około 60zł.