Wstęp
Zadaniem armatury napełniającej jest zapewnienie stałego ciśnienia wody w instalacji grzewczej nawet przy lokalnych ubytkach wody. Automatyczne napełnianie się zładu ma szczególne znaczenie w układach narażonych na incydentalne opróżnianie z wody, jak np. instalacje z monoblokowymi pompami ciepła i zaworami antyzamrożeniowymi. Brak napięcia w sieci w czasie mrozów, skutkuje w nich samoczynnym otwarciem zaworów i opróżnianiem z wody przewodów biegnących na drodze: jednostka zewnętrzna pompy ciepła – zasobnik c.w.u. Każdy ubytek wody musi być w tym wypadku szybko uzupełniony poprzez ręczne otwarcie zaworu odcinającego zład od instalacji wodociągowej, lub przez zastosowanie specjalistycznej armatury napełniającej. Pierwsze rozwiązanie, choć tanie, jest zawsze kłopotliwe, z uwagi na konieczność zapewnienia odpowiednio wysokiego ciśnienia w instalacji, dostosowanego do ciśnienia w naczyniu przeponowym. Wymaga też obecności użytkownika i (dodajmy) odpowiedniej jego wiedzy i umiejętności. Automatyczna armatura napełniająca zrobi to za nas bezstresowo z zachowaniem wszystkim wymaganych przepisami zasad bezpieczeństwa.
Budowa zaworu napełniającego
Na rynku znajdziemy wiele konstrukcji zaworów napełniających instalację. Nie ma sensu omawiać ich wszystkich, nie prowadzę sklepu, a serwis informacyjny. Skupię się więc na wymaganiach dla tego typu armatury i przybliżę budowę dwóch wybranych modeli, różniących się poziomem zabezpieczenia przed przepływem zwrotnym. W moim przypadku będą to zawory napełniający firmy Caleffi serii 580 i 553.
Fot. Automatyczny zawór napełniający z zaworem antyskażeniowym typu BA (Caleffi)
Automatyczne zawory napełniające instalację , łączą najczęściej sieć wodociągową wody pitnej o wysokich wymaganiach sanitarnych, z instalacją c.o., gdzie takie wymagania nie są konieczne. Fizyczne spięcie dwóch różnych instalacji wymaga zabezpieczenia w postaci zaworów antyskażeniowych, które chronią w tym wypadku sieć wodociągową przed przypadkowym przepływem wstecznym. Wyróżnić tutaj można dodatkowo zawory napełniające z izolatorami przepływów zwrotnych typy CA i BA. To nie wszystko. Obie instalacje pracują na innych ciśnieniach, przy czym zdecydowanie wyższe panuje zwykle w sieci wodociągowej. W konstrukcji zaworu musi się więc pojawić reduktor ciśnienia i manometr do jego kontroli. Kolejnym elementem chroniącym instalację grzewczą jest filtr zanieczyszczeń. Ponieważ każda z ww. armatur może wymagać okresowego serwisu, czy wymiany, automatyczne zawory napełniające wyposażane są dodatkowo w armaturę odcinającą przepływ. W sumie więc zawór napełniający, to kompaktowa armatura skupiająca w sobie wiele odrębnych funkcji.
Kiedy jaki zawór?
Tutaj odwołam się do norm. Według PN-EN 1717 „Ochrona przed wtórnym zanieczyszczeniem wody w instalacjach wodociągowych i ogólne wymagania dotyczące urządzeń zapobiegających zanieczyszczaniu przez przepływ zwrotny” , jeśli w instalacji grzewczej nie występują inhibitory korozji, dopuszcza się izolator przepływów zwrotnych typu CA. W przeciwnym wypadku należy stosować zawory antyskażeniowe typu BA. Obie armatury znacznie różnią się wtedy między sobą. U dołu przedstawiam przykładowy zawór napełniający z izolatorem CA.
Poniżej budowa wewnętrzna ww. zaworu
Rys. Automatyczny zawór napełniający serii 553 z wbudowanym manometrem. Ozn. 1- zawór redukcyjny, 2 – filtr, 3- manometr, 4- zawór zwrotny. W dolnej części korpusu uruchamiany ręcznie zawór odcinający (źr. Caleffi)
Armatura z izolatorem przepływów zwrotnych typu BA ma już dwa zawory zwrotne i zwykle wyposażona jest fabrycznie w dwa zawory odcinające, zarówno po stronie napływu, jak i odpływu. Poniżej przekrój przez zawór Caleffi serii 580.
Rys. Zawór napełniający Caleffi serii 580. Ozn. 1. Kompaktowy korpus, 2. Dwa zawory odcinające, 3. Trzy króćce do pomiaru ciśnienia, 4. Wkład izolatora przepływów zwrotnych typu BA (EN 12729), 5. Wkład jednostki napełniającej (regulator ciśnienia) (EN 1567 – W570-3), 6. Filtr z możliwością konserwacji lub wymiany 7. Zawór zwrotny z możliwością konserwacji lub wymiany (EN 13959), 8. Lejek spustowy (EN 1717), 9. Izolacja, 10. Przyłącze manometru z dwóch stron.
Zasady montażu
- Lokalizacja: Zawór należy montować w dolnej części instalacji grzewczej, najczęściej na przewodzie powrotnym, w pobliżu naczynia przeponowego
- Zawór napełniający musi być zamontowany poziomo lub pionowo, zgodnie z kierunkiem przepływu, który wskazuje strzałka na korpusie urządzenia. Lejek spustowy musi być zgodny z normą EN 1717 i być podłączony do kanalizacji.
- Ciśnienie na reduktorze należy ustawić tak, aby było o 0,3 bara wyższe od ciśnienia hydrostatycznego instalacji.
