Siatki bezpieczeństwa

Wstęp

Siatki bezpieczeństwa stanowią (obok barierek), formę ochrony zbiorowej, pasywnej, chroniącej pracowników przed upadkiem z wysokości, a także zabezpieczającej przed urazami i kalectwem po upadku, ograniczając drogę spadania.
Wykonywane są zgodnie z normą PN-EN 1263-1. Siatki bezpieczeństwa produkowane są z polipropylenu lub poliestru, z siatek o oczkach nie większych niż 100×100 mm, splecionych z linek o grubości 4-5 mm. Siatki dodatkowo posiadają linę graniczną, za pomocą której siatka mocowana jest do konstrukcji. Lina do mocowania jest testowana zgodnie z wymaganiami normy EN-1263-1 i posiada
minimalną wytrzymałość na zrywanie 30kN (lina typu M) lub 15kN używana podwójnie (lina typu Z). Oprócz liny granicznej przy mocowaniu siatek stosuje się też linę łączącą (do splatania ze sobą sąsiednich siatek). Lina łącząca jest wykonana z wytrzymałego poliamidu i testowana zgodnie z wymaganiami normy EN-1263-1. Posiada minimalną wytrzymałość na zrywanie 7,5kN (lina typu O). Siatki ochronne mogą być też dostępne jako dwuwarstwowe, gdzie drugą warstwę stanowi tzw. moskitiera, czyli siatka o małych oczkach.

Siatka główna przeznaczona jest w tym wypadku do dużych obciążeń, a moskitiera do wyłapywania drobnych przedmiotów, narzędzi, gruzu, itp.

Fot. Przykład siatki bezpieczeństwa z moskitierą (PPHU Strumin)

Zgodnie z normą PN-EN 1263-2 siatki bezpieczeństwa można stosować w czterech układach. Układ, to siatki bezpieczeństwa wraz z kompletem elementów składowych (liny, punkty kotwiczące, etc.), tworzących urządzenie, które może być stosowane tylko zgodnie z instrukcją obsługi. Ze względu na sposób wykorzystania norma rozgranicza następujące typy siatek:

typ S – siatka bezpieczeństwa z liną krawędziową, stosowana w układzie poziomym do zabezpieczenia powierzchni wewnątrz obrysu obiektu budowlanego 
typ T – siatka bezpieczeństwa zamocowana do wsporników, czyli siatka krawędziowa mocowana w poziomie do zabezpieczania pracowników mogących wypaść poza obrys obiektu 
typ U – siatka mocowana do konstrukcji utrzymującej, montowana na krawędzi obiektu w układzie pionowym, np. jako wypełnienie balustrad, rusztowań 
typ V – siatka bezpieczeństwa z liną krawędziową, zamocowana do elementów szkieletowych typu wysięgnikowego, wysuniętych poza obrys obiektu.

Ponizej na rysunku zaznaczono poszczególne typy siatek.

Rys. Typy siatek bezpieczeństwa: I1- siatka krawędziowa typu T, I2- siatka pionowa typu U, I3-siatka szubienicowa typu V, I4- siatka pozioma typu S, I5- szczególny typ siatek typu S, tzw. „platformy robocze”.

UWAGA – Siatki podlegają procesowi starzenia, w wyniku którego następuje spadek zdolności pochłania przez nie energii . W celu zapewnienia bezpieczeństwa producent wystawia tylko roczną gwarancję na siatki. Obowiązkiem użytkownika, w celu przedłużenia gwarancji, jest przesłanie 3 m-ce przed upływem okresu gwarancji 1 oczka kontrolnego do badań u producenta. Wyniki badań decydują o ilości miesięcy, na które zostanie przedłużona gwarancja, przy czym okres ten nie przekracza max. 12 miesięcy. Cykl badań i przedłużenie okresu gwarancji może następować 3-krotnie. Maksymalny okres użytkowania siatek wynosi 4 lata.

Typ S: poziome siatki bezpieczeństwa

Stosowane głównie w zabezpieczaniu prac na konstrukcjach hal oraz otworów w stropach budynków.
Aby spełnić wymagania normy, siatka taka powinna mieć minimalną powierzchnię 35 m2
oraz najmniejszy bok większy niż 5 m.

Fot. Siatka pozioma typu S

 Powstrzymuje ona upadek nawet z wysokości 6 m, lecz
należy pamiętać, iż powinna być ona umieszczona jak najwyżej, aby minimalizować nie tylko skutki,
lecz również długość spadania. Podczas doboru siatek należy kalkulować także przestrzeń pod siatką potrzebną do powstrzymania upadku (ugięcie siatki). Siatki zwykle przywiązywane są do belek konstrukcyjnych linami o odpowiedniej wytrzymałości (30 kN), lub mocowane za pomocą specjalnych uchwytów. Jedynym warunkiem jest, że punkty kotwienia powinny  być rozmieszczone nie rzadziej niż co 2,5 m oraz móc przenieść obciążenie 6 kN. Siatki mogą być ze sobą łączone za pomocą lin o wytrzymałości min. 7,5 kN.

Wysokość spadku

Maksymalna dopuszczalna wysokość spadku dla siatek typu S wyznaczana jest w zależności od kąta pochylenia płaszczyzny roboczej. Dla płaszczyzn o kącie do 20° (zob. rys. poniżej), wysokość spadku wynosi:

Rys. Zabezpieczenie obszaru pracy o pochyleniu powierzchni w granicach od 0° do 20°.

  •  Hi – wysokość pomiędzy stanowiskiem pracy, a powierzchnią siatki – nie powinna być większa niż 6m,
  • He – wysokość spadku poza krawędzią, dla której wyznacza się minimalny wysięg siatki poza obrys budynku (tzw. szerokość chwytania); wartość He wynosi max. 6m
  • Hr- zmniejszona, dopuszczalna wysokość spadku, wyznaczana dla miejsc upadku znajdujących się w pobliżu brzegu siatki (2m od jej brzegu), wynosi 3m; wartość ta jest podyktowana mniejszą zdolnością siatki w tych miejscach do przenoszenia obciążeń udarowych
  • wysięg siatki (szerokość chwytania), dla powierzchni o kącie nachylenia do 20°, wyznacza się według tabeli

Jeśli kąt nachylenia powierzchni roboczej jest większy niż 20°, to:

  • szerokość chwytania „b” powinna wynosić co najmniej 3,0m
  • odległość „t” między skrajnym miejscem pracy, a najniższym punktem brzegu siatki, nie powinna przekraczać 3,0m (patrz. rys. poniżej)

Rys. Zabezpieczenie obszaru pracy o pochyleniu powierzchni większym niż 20°, 1- siatka bezpieczeństwa, 2-najniższy punkt brzegu siatki

Siatki bezpieczeństwa typu S w czasie upadku ulegają dużemu ugięciu. Przy ich projektowaniu należy przewidzieć minimalną odległość „s„pomiędzy siatką, a najwyżej położonym elementem terenu (np. paletą, pryzmą, składowanymi materiałami).

Rys. Odstęp bezpieczeństwa S

 Odległość ta powinna wynosić minimum:

S = 2m + fmax

gdzie:

S – odległość pionowa siatki od przeszkody [m]

fmax – wielkość ugięcia siatki zależna od jej rozpiętości i wysokości spadku

Rys. Odkształcenie siatek bezpieczeństwa typu S podczas upadku.

l – rozpiętość siatki bezpieczeństwa (krótszy bok) w metrach
h- odległość w pionie między punktem umocowania siatki bezpieczeństwa (kotwą) a miejscem pracy usytuowanym powyżej
Hi – odległość w pionie między siatką a miejscem pracy usytuowanym powyżej
fo – odkształcenie wywołane ciężarem własnym siatki bezpieczeństwa
fmax – maksymalne odkształcenie siatki wywołane ciężarem własnym siatki bezpieczeństwa oraz obciążeniem dynamicznym

Krzywe mają zastosowanie tylko wtedy, jeżeli:
– fo ≤ 0,1 x l
– Hi = h + fo≤ 6 m
W przypadkach wątpliwych siatkę bezpieczeństwa wieszać na wysokościach min. S = 2 m + l x 75%

Siatki powinny być zamocowane z odpowiednim naprężeniem, tak, aby maksymalne ugięcie siatki pod własnym ciężarem nie przekraczało 1/10 wymiaru krótszego boku. Siatki bezpieczeństwa nie są w stanie wyłapać wszystkich przedmiotów. Nie nadają się do wyłapywania przedmiotów ostrych, mogących powodować ich przecięcie, jak i gabarytowych o masie  >150kg. Siatki mogą być ze sobą łączone za pomocą lin o wytrzymałości minimum 7,5 kN, a połączenie powinno być wykonane w taki sposób aby między brzegami siatek nie powstawały szczeliny większe niż 100 mm. Jeżeli siatki połączone są przez zachodzenie na siebie, wielkość zakładki powinna wynosić co najmniej 2,0 m.

Fot. Przykład łączenia siatek liną. (fot. Alpinex)

Siatki poziome typu S mogą też występować jako platformy robocze (rys. poniżej). Siatkowe platformy robocze to połączone siatki asekuracyjne typ S z pasami oraz klamrami napinającymi. Siatka stanowi rodzaj platformy przywiązanej do konstrukcji nośnej za pomocą lin. Siatki asekuracyjne przeplecione są pasami napinającymi zmniejszającymi ugięcie siatki, co umożliwia stanie na platformie oraz swobodne poruszanie się pracowników. 

Rys. Siatkowa platforma robocza (rys. Porozumienie dla bezpieczeństwa w budownictwie. Zeszyt 9.1 Dachy – siatki bezpieczeństwa)

Wymagania dla platform (według lit. jw.)

• Wymagany jest projekt montażu, w którym określone zostaną sposoby kotwienia, dopuszczalna ilość osób przebywających jednocześnie na platformie, sposób asekuracji pracowników.
• Materiał z którego wykonana jest siatka stosowana do montażu platform musi spełniać wymagania normy DIN-EN 1263-1, jednak rozstaw oczek nie może być większy niż 45 mm.
• Podczas użytkowania konieczne jest wykonywanie regularnych kontroli – zgodnie z zapisami projektu, pod względem uszkodzeń, starzenia się, zużycia siatki, pasów, lin mocujących udokumentowanych protokołem kontrolnym.
• Raz do roku wymagane jest badanie „oczka kontrolnego” zamontowanego na każdej siatce. Należy takie oczko wypleść i wysłać do wskazanej w dokumentacji jednostki.
Podczas prac na platformie zabrania się stosowania ostrych narzędzi, prac gorących!
• Ważne aby platforma została zamontowana nie niżej niż 1,5 m pod dolną krawędzią zaplanowanych do
wykonania konstrukcji. Pochylenie montowanej siatki nie może przekraczać 20 stopni.
• Montaż platform przy pomocy lin i pasów następuje w odstępach co najmniej 50 cm, przy czym liny mają wykazywać minimalną siłę rozrywającą 30 kN, a pasy mają odpowiadać normie DIN-EN – 12195-2 (Przyrządy do mocowania ładunków na pojazdach drogowych; Bezpieczeństwo; Pasy z włókien sztucznych mocujące ładunki).
• Pasy napinające są wplecione w płaszczyznę siatki po max 10 oczek, odstęp siatki pasów poprzecznych maksymalnie 2×2 m i odstępie do krawędzi siatki wynoszącym 2 m.
• Maksymalny zwis siatki przy obciążeniu przez jedną osobę w niekorzystnym miejscu może wynosić nie więcej niż 50 cm.