Metalowe systemy rynnowe

Rynny stalowe ocynkowane

     To nadal bardzo popularny materiał. Blacha stalowa ma tutaj grubość od 0,5-0,7mm i pokryta jest warstwą ochronną cynku, co zapewnia wysoką odporność na korozję, skoki temperatur jak i negatywny wpływ promieniowania UV. Warstwa cynku o grubości kilkudziesięciu mm, chroni rynnę przed korozją przez okres 10-30 lat (cynk utlenia się w tempie 1-2mm na rok). W praktyce trwałość rynien stalowych ocynkowanych zależy w dużej mierze od ich czystości, a pionów deszczowych – także od wysokości budynku. Częste zaleganie mokrych liści i mułu przyspiesza proces korozyjny. W celu przedłużenia żywotności i poprawy estetyki, rynny stalowe można malować.

Rynny stalowe ocynkowane miały dawniej wzór kwiatowy i były trudne do profilowania z uwagi na niską plastyczność. Grubość warstwy cynku była na nich nierównomierna, a jej trwałość mocno zależna od szczelności (brak spękań). Obecnie cynkowanie blach pozwala na uzyskanie powłoki o jednolitej barwie zbliżonej do blachy tytanowej. Grubość warstwy cynku jest tutaj nieznana. Producenci podają za to jego masę w odniesieniu do powierzchni. Przy wysokiej jakości cynkowania powinna ona wynosić minimum 275 g/m². Biorąc pod uwagę gęstość cynku (około 7200kg/m³), 0,275kg jest równe grubości warstwy rzędu 38mm. Trudno w tej sytuacji uwierzyć w zapewnienia producentów o 50-cio letniej żywotności.

Fot. Rynna z blachy ocynkowanej (źr. naszdekarz.com)

Rynny ocynkowane produkowane są najczęściej o długości 2m, ale można też spotkać inne rozmiary, np. 1,7m. W sieci bardzo trudno trafić na obiektywne oferty rynien ocynkowanych. Poszczególne sklepy i firmy mylą ten materiał z blachą tytanowo-cynkową, która ma zupełnie inne właściwości. Typowe wymiary rynien stalowych ocynkowanych, to: 80, 100, 125, 150 i 180mm, przy czym najpopularniejsze sa rynny 150mm. Piony spustowe wykonywane są zwykle o średnicy 60, 80, 100 i 120mm.

Rynny z blachy tytanowo-cynkowej

Produkowane są ze stopu cynku (99%), tytanu (0,06-0,2%), miedzi (0,08-1%) i czasami aluminium. Pomimo niewielkiej ilości, domieszki nadają całemu materiałowi bardzo wysoką odporność na korozję i estetyczny  wygląd. Z upływem czasu rynny z tytano-cynku pokrywają się ochronną patyną i w odróżnieniu do rynien stalowych ocynkowanych nie wymagają malowania. Patynowanie zmienia w niewielkim stopniu barwę rynny, co odróżnia ją wizualnie od rynny ocynkowanej. Te pierwsze zachowują srebrny wygląd przez długi czas, podczas gdy tytanowe ciemnieją, przybierając kolor stalowo-szary. Wytrzymują za to od 50-70 lat, a nawet co bardziej optymistyczni producenci podają ich trwałość na 120 lat.

Fot. Rynna tytanowo-cynkowa Niagara (źr. floriancentrum.com)  

Rynny tytan-cynk, wykonywane są z blach o grubości min. 0,65mm i to tylko dla najmniejszych rozmiarów. Rynny średniej wielkości mają już blachy grubości 0,7-0,8mm. Generalnie na rynku znajdziemy rynny tytanowo-cynkowe o kształcie półokrągłym jak i prostokątnym. Podstawowe szerokości to 125 i 150mm, ale dostępne są też inne wymiary. W firmie MetZink rynny półokrągłe występują w rozmiarze od 80-192mm, a prostokątne od 85-150mm.

Fot. Po prawej rynna półokrągła i prostokątna firmy METZINK.

Rynny stalowe powlekane

Często zwane też wielowarstwowymi, z uwagi na technologię produkcji. Blacha stalowa pokrywana jest tutaj kilkoma  warstwami tworząc bardzo szczelną, odporną na korozję powłokę. Pierwszą zwykle jest warstwa cynku, następnie warstwa pasywacyjna, chroniąca przed korozją elektrochemiczną, podkład ułatwiający nakładanie warstwy wykończeniowej i wreszcie warstwa dekoracyjna. Ta ostatnia, zewnętrzna warstwa, w zależności od producenta ma grubość od 35-50 mikronów i oprócz odporności na warunki atmosferyczne, zapewnia wysoką estetykę, nadając rynnie kolor i pozwalając dopasować orynnowanie do wykończenia dachu. Możemy tutaj spotkać kilka osobnych rozwiązań:

• stal ocynkowana pokryta warstwą poliuretanu (powłoka puralowa),
• stal ocynkowana pokryta warstwą poliestru (HBP, Prelaq czy Hard Coat)
• stal ocynkowana pokryta warstwą plastisolu

Trwałośćpowyższych systemów jest średnio dwukrotnie wyższa od alternatywnych systemów stalowych ocynkowanych. Podstawowym warunkiem jest jednak przestrzeganie zaleceń producenta odnośnie zasad montażu.

Rys. Rynna stalowa powlekana poliuretanem. (źr. Pruszyński)

Kolorystyka barw zależy od producenta systemów. Najpopularniejsze kolory, to: biały, czarny, ciemnobrązowy, miedziany, ceglasty, grafitowy. Rzadziej spotkamy kolor niebieski, czy zielony. Pozostałe kolory z palety barw RAL dostępne są na specjalne zamówienie. Popularne wymiary  rynien powlekanych, to 100, 125 i 150mm, a pionów spustowych o średnicach 80 i 100mm. Dostępne długości rynien wynoszą zwykle 3 lub 4m.

Rynny stalowe powlekane charakteryzują sie dużą stabilnością koloru i trwałością powłoki przy zmiennej temperaturze od -15 do nawet 120°C. 

Rynny miedziane

    Mają zastosowanie głównie w budynkach zabytkowych, gdzie naturalny kolor pokrytej „patyną” miedzi nadaje budowli historycznego charakteru. Miedź jest materiałem bardzo odpornym chemicznie, w obecności wilgoci i dwutlenku węgla w powietrzu tworzy na powierzchni zwartą, mocno przylegającą warstwę CuCO₃Cu(OH)₂ zwaną grynszpanem szlachetnym lub popularnie „patyną”. Warstwa ta chroni skutecznie miedź przed dalszą korozją, może jednak ulegać uszkodzeniu przy obecności w powietrzu siarki.  Trwałość systemów rynnowych z miedzi jest więc w dużej mierze zależna od stopnia zanieczyszczenia powietrza i może się wahać od 100-300 lat. Rynny miedziane produkowane są w bardzo wielu wymiarach i kształtach. Najpopularniejsze są rynny półokrągłe i prostokątne. Długości wahają się od 1-4m, szerokości typowe to 125 i 150mm.

Rynny aluminiowe

     Produkowane są jako gotowe zestawy rynnowe do montażu na placu budowy lub jako blachy aluminiowe tłoczone metodą ciągłą, specjalnymi maszynami pod inwestycję. To drugie rozwiązanie zwane też metodą „Englerta”, pozwala na bardzo szybkie i bez odpadów wykonanie profili rynnowych, gzymsowych o długości do 35m.  W zależności od wielkości rynny (5 lub 6”), stosowane są blachy aluminiowe o grubości 0,53 lub 0,69 mm. Trwałość systemów wynosi ponad 60 lat. Rynny aluminiowe bardzo rzadko mają naturalny, srebrny kolor. Zdecydowanie częściej firmy oferują blachy aluminiowe powlekane w szerokiej palecie barw, co czyni cały system wyjątkowo atrakcyjny wizualnie.

Fot. Rynna aluminiowa z blachy powlekanej wykonana metodą ciągłą.

Podstawowe zalety systemów aluminiowych, to:

• całkowita odporność na korozję
• łatwość recyklingu
• szybkość montażu
• odporność na ekstremalne temperatury
• szczelność
• brak konserwacji (nie wymaga malowania)

Na rynku rynny aluminiowe dostępne są najczęściej jako gzymsowe lub koszowe. System gzymsowy oferuje dwa popularne rozmiary, 125 i 150mm. (fot. poniżej). Rury spustowe mają najczęściej kształt prostokąta o wymiarach 60×800, lub 80x100mm.