Połączenia rynnowe
Rynny produkowane są w odcinkach po 3 lub 4m, rzadziej spotkamy inne długości, jak np. 6m, czy niestandardowe < 2m. Te ostatnie pozwalają na zakup i przewóz samochodem osobowym. Z wyjątkiem rynien aluminiowych, wytwarzanych metoda ciągłą, montaż rynny okapowej wymaga co jakiś czas łączenia ze sobą dwóch koryt rynnowych. Spotkamy tutaj kilka rozwiązań, zależnych głównie od rodzaju materiału, jak:
- połączenia lutowane
- połączenia klejone
- połączenia na uszczelkę
Połączenia lutowane
Fot. (źr. Rheinzink)
Stosowane jest głównie dla rynien stalowych ocynkowanych. Poniżej omówię instrukcję lutowania firmy RHEINZINK. Podstawowe warunki, to:
- miejsce lutowania musi być oczyszczone z kurzu i brudu, i wytrawione płynem (stosuje się tutaj specjalne płyny np. ZD-pro, lub kwas solny)
- waga grota lutownicy dla odpowiedniego przekazania ciepła nie powinna być mniejsza niż 350g, (zalecane 500g)
- temperatura lutowania zależy od zastosowanego lutu miękkiego, zwykle około 250°C, stosowane są tutaj najczęściej luty cynowo-ołowiane L-PbSn40 lub L-PbSn50 z niewielką domieszką antymonu (< 0,5%), lub jako alternatywę można użyć cyny o składzie SnZn 801 wg EN-ISO 9453 idealnie dopasowaną do lutowania tytan-cynku. Ten ostatni lut jest bezołowiowy.
- zakład lutowanych elementów powinien wynosić od 10-15mm
- rynna powinna być zlutowana na całej szerokości połączenia
- od siebie dodam, że lutowanie powinno być prowadzone przy dobrej wentylacji, najlepiej na świeżym powietrzu, wymagane są rękawice i okulary ochronne
Przebieg lutowania
Proces lutowania wymaga pewnej wprawy od montera i przestrzegania przepisów BHP. Bezwzględnie należy chronić oczy i ręce. Łączone rynny w pierwszej kolejności należy powierzchniowo wytrawić (odpuścić), za pomocą płynu do lutowania. Przy stosowaniu kwasu solnego należy pamiętać o bardzo silnym jego działaniu i spalaniu się ocynku w czasie tej operacji (rynna lekko dymi), co grozi zatruciem. Miejsce w którym lutujemy musi być więc wietrzone. Płyn lutowniczy nakładamy na obie części rynny za pomocą pędzelka.
Fot. (po prawej) Trawienie powierzchni łączonych za pomocą płynu lutowniczego. należy posmarować obie łączone powierzchnie na długości 10-15mm.
Następnie zaczynając od wulsty przykładamy lut do łączonych powierzchni i rozgrzewamy je lutownicą. Zachodzi topienie się lutu, który z uwagi na małe odległości między rynnami (<0,5mm), wciągany jest między łączone powierzchnie i szczelnie je spaja.
Rys. Łączenie ze sobą dwóch części rynien i poczynając od wulsty – lutowanie.
Lutowanie prowadzimy na całej szerokości połączenia, na koniec całe złącze przecieramy mokrą szmatką.
Połączenia klejone
Wykorzystuje specjalne kleje metakrylowe dwuskładnikowe, lub uszczelniacze polimerowe do rynien ocynkowanych np. Colozink firmy Soudal, szary klej poliuretanowy firmy Rheinzink. Połączenie podobnie jw. musi być wolne od brudu i innych zanieczyszczeń (szczególnie tłustych). Szczelina w której twardnieje klej nie powinna być większa niż 2mm. Czas twardnienia zależy od wilgotności powietrza i temperatury, i wynosi od 1-5 dni, przy czym bezpośrednio po klejeniu zapewniona jest całkowita szczelność na wodę. Klejenia nie należy prowadzić przy temperaturach <5°C. Optymalne warunki, to: temperatura +20°C i wilgotność powietrza 40-70%.
Klejenie jest zalecane szczególnie dla rynien wykonanych z blach powlekanych oraz cynkowo-tytanowych, gdzie lutowanie jest utrudnione lub niemożliwe. Zakład rynny jest tutaj większy i powinien wynosić minimum 50mm.
Klej nakłada się na za pomocą pistoletu z kartuszem, tworząc pasek o szerokości około 8mm. Następnie dociska się drugą część rynny. Tak wykonane połączenia może być korygowane jeszcze przez około 30 minut. Połączenie klejone częściowo kompensuje cieplnie rynny, jednak przy bardzo długich dachach, co 15 m zaleca się wykonanie klasycznej kompensacji.
Fot. Przebieg klejenia.
Połączenia na uszczelkę
Mogą być stosowane we wszystkich technologiach rynnowych, zarówno na rynnach stalowych, miedzianych jak i tworzywowych. W odróżnieniu do lutowania i klejenia, są przykładem połączeń rozłącznych, nieinwazyjnych. Połączenia na uszczelkę są osobnymi elementami systemu rynnowego i należy zaplanować przy zakupie. Wykonywane są w postaci opasek, wewnątrz których znajdują sie uszczelniające o-ringi, lub manszety.
Sposób montażu łącznika przedstawiają poniższe rysunki z instrukcji firmy BLECH DACH..
Fot. Po lewej łącznik rynnowy dla rynny tworzywowej z dwoma uszczelkami o-ringowymi.
Łączniki rynnowe dla rynien z PVC, są z reguły dużo dłuższe niż dla rynien metalowych i pełnią jednocześnie dwie funkcje:
- łącznika między dwoma rynnami
- dylatacji
Ich montaż powinien każdorazowo uwzględniać minimalny odstęp między dwoma bosymi końcami rynny. W niektórych systemach odstęp ten jest od razu zaznaczony na łączniku. Zadaniem montera jest więc dosunięcie obu koców rynien do zaznaczenia, tak jak na poniższym filmie.
Łączniki rynnowe tworzywowe nie zapewniają tej samej sztywności co sama rynna. Producenci systemów podają zawsze minimalne odległości uchwytu rynnowego od brzegu łącznika. Zwykle to 15cm, licząc od jego brzegu.
